Σπάρτη - Σήμερα

°C

Σπάρτη - 19/08

°C
°C

Σπάρτη - 20/08

°C
°C

Προηγούμενη σελίδα Εκτύπωση σελίδας

Προοπτικές Νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) 2014-2020 - 21/03/2012

Από το καλοκαίρι του 2010 γίνονται εντατικές συζητήσεις και διαβουλεύσεις στα Κράτη-Μέλη και τα θεσμικά Όργανα της Commission για τη νέα ΚΑΠ, που θα ισχύσει από το 2014 μέχρι το 2020. Αυτές αναμένονται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2013. Ήδη έχει εκδοθεί από την Επιτροπή Πρόταση-Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

Επίσης έχει αποφασισθεί παράταση της ισχύουσας σήμερα μεταβατικής περιόδου και το 2013, δηλαδή η νέα ΚΑΠ θα ισχύσει από 01/01/2014.

  • Παρά την οικονομική κρίση στην Ευρώπη, έχει αποφασισθεί η μη μείωση του συνολικού ύψους των κονδυλίων της νέας ΚΑΠ ανά έτος στην Ε.Ε. (418,4 δις για τον 1ο και 2ο Πυλώνα μαζί), συν 17,1 δισεκ. Ευρώ για νέες πολιτικές (ασφάλεια τροφίμων, ενίσχυση απόρων ατόμων, καινοτομία και δημιουργία αποθεμάτων για κρίσεις στον αγροτικό τομέα).
  • Η Ελλάδα θα υποστεί ελαφρά μείωση στην χρηματοδότηση, μόλις 3,6% καθʼ όλη τη διάρκεια της περιόδου 2014-2020. Διατηρεί την οικονομική ενίσχυση ανά έτος πάνω από τα 2 δισ. Ευρώ. Το 2014 έχει προσδιοριστεί στα 2,253 δις Ευρώ, ποσό που θα φθάσει το 2017 και μετά τα 2,173 δις Ευρώ (σταθερά). Για τις άμεσες ενισχύσεις η εθνική οροφή το 2014 είναι 2,099 δισ. Ευρώ και αντίστοιχα 2,015 δισ. Ευρώ το 2017 και εντεύθεν.
  • Η κατανομή των πόρων σε επίπεδο δικαιούχων αγροτών θα γίνεται κυρίως από τα Κράτη-Μέλη,  είτε με βάση το “Περιφερειακό” μοντέλο, είτε σε συνδυασμό με το “ιστορικό” μοντέλο. Θα υπάρχουν, εάν επιθυμεί το κράτος, και “συνδεδεμένες” ενισχύσεις.
  • Οι νέες ενισχύσεις στοχεύουν στην ομοιομορφία σε επίπεδο Ε.Ε., αλλά προβλέπονται και διαφοροποιήσεις - τροποποιήσεις. Συγκεκριμένα τα Κράτη – Μέλη μπορούν να ορίσουν τη στρεμματική ενίσχυση σε περιφερειακό επίπεδο και να αποφασίσουν αν επιθυμούν “συνδεδεμένες” ενισχύσεις, με ποια χρηματοδότηση και αν θα δώσουν έξτρα ενίσχυση στις μειονεκτικές περιοχές. Ακόμα στα Κράτη ανατίθεται να ορίσουν ποιοι είναι οι «μικροί γεωργοί», τη στήριξη των νέων αγροτών, αλλά και τη λεγόμενη «γεωργική δραστηριότητα».
  • Μέχρι την 1η Αυγούστου του 2013 τα κράτη-μέλη θα πρέπει να αποφασίσουν εάν θα ακολουθήσουν το “περιφερειακό” μοντέλο, ορίζοντας στρεμματικές ενισχύσεις διαφορετικού ύψους σε κάθε περιφέρεια ή σε συνδυασμό με το “ιστορικό” μοντέλο. Οι περιφέρειες αυτές (ζώνες), που κατά βάση δεν θα συμπίπτουν με τις διοικητικές και  θα πρέπει να ορίζονται «σύμφωνα με αντικειμενικά και αμερόληπτα κριτήρια, όπως τα αγρονομικά και τα οικονομικά τους χαρακτηριστικά, ή με κριτήρια  τη θεσμική και διοικητική τους δομή». Τα Κράτη - Μέλη θα πρέπει να διαιρέσουν την εθνική οροφή (εθνική χρηματοδότηση) ανάμεσα στις περιφέρειες αυτές, πάλι με αντικειμενικά κριτήρια. Οι περιφερειακές οροφές δύνανται να τροποποιούνται ανά έτος, σύμφωνα με περιβαλλοντικά ή άλλα κριτήρια.
  • Η Ελλάδα αναμένεται να επιλέξει την οδό της «ήπιας προσαρμογής», αναφορικά με το θέμα των κοινοτικών ενισχύσεων στον αγροτικό τομέα. Με άλλα λόγια φαίνεται ότι το ΥΠΑΑΤ επιλέγει να εφαρμοσθεί σταδιακά η μετάβαση από τα «ιστορικά δικαιώματα» στο «περιφερειακό μοντέλο» ενισχύσεων ανά στρέμμα (πρόταση επίτροπου Γεωργίας Ντάτσιαν Τσιόλος). Και αυτό προκειμένου να αμβλυνθούν οι αντιδράσεις στη σοβαρή ανακατανομή του εισοδήματος στη Χώρα που συνεπάγεται η μετάβαση αυτή.
  • Οι “συνδεδεμένες” ενισχύσεις, δηλ. οι ενισχύσεις/kgr παραδιδόμενου προϊόντος, δεν καταργούνται και το κάθε Κράτος καλείται να αποφασίσει εκ νέου ποια προϊόντα θα στηρίξει, οπότε δεν αποκλείεται το ελαιόλαδο να ξαναπάρει συνδεδεμένη ενίσχυση, ίσως και τα εσπεριδοειδή. Το κάθε κράτος θα πρέπει έως την 1η Αυγούστου «του έτους που προηγείται του πρώτου έτους εφαρμογής» της συνδεδεμένης, να αποφασίσει τι ποσοστό θα αφιερώσει για τη συνδεδεμένη (μέγιστο όριο το 5% της εθνικής οροφής, δηλ. η Ελλάδα μέχρι περίπου 100εκ. Ευρώ). Το 2016, τα Κράτη-Μέλη μπορούν να αναθεωρήσουν την απόφασή τους, που ίσχυε από το 2014, αυξάνοντας, μειώνοντας ή καταργώντας εντελώς τις συνδεδεμένες ενισχύσεις.
  • Οι Ο.Π. Εσπεριδοειδών της Χώρας θα διεκδικήσουν τα πορτοκάλια της χυμοποίησης να ενταχθούν στις “συνδεδεμένες ενισχύσεις” για πολλούς λόγους που αφορούν την ίδια την ύπαρξη του τομέα των εσπεριδοειδών, νωπού και χυμοποίησης. Αλλωστε για 300.000 τόννους και ενδεικτικά με 0,05 Ευρώ/Kg οικονομική ενίσχυση το κόστος είναι μόλις 15 εκ. Ευρώ.
  • Συμπέρασμα: Το “ιστορικό” μοντέλο (οικονομική ενίσχυση με βάση ιστορικά στοιχεία αναφοράς) φαίνεται ότι στην Ελλάδα θα διατηρηθεί, προοδευτικά μειούμενο μέχρι  το 2020. Όμως με ποια περίοδο αναφοράς; Την ισχύουσα 2000/01 – 2005/2006; Είναι πιθανόν με στοιχεία 2000-2006 να δίνονται οικονομικές ενισχύσεις 2014 – 2020; Ίσως. Είναι πιθανόν όμως να προκύψει άλλη περίοδος αναφοράς. Συμφέρει λοιπόν σήμερα και εντεύθεν το προϊόν να οδηγείται στη χυμοποίηση αφού είναι πιθανό να ληφθεί υπʼ όψιν στην οικονομική ενίσχυση 2014-2020.
  • Παράλληλα θα δημιουργηθούν πολλές ζώνες παραγωγής, με αντίστοιχα τσεκ επιβεβαίωσης της αντικειμενικότητας των κριτηρίων διαχωρισμού των ζωνών και βέβαια θα προστατευθούν οι παραδοσιακές καλλιέργειες (λάδι, πορτοκάλι, κλπ).
  • Μία από τις πιο ελπιδοφόρες καινοτομίες που προτείνει η Κομισιόν είναι η θέσπιση ειδικής ενίσχυσης που θα δίνεται στους νέους αγρότες για τα 5 πρώτα χρόνια μετά την εγκατάστασή τους (έως και 2% της εθνικής οροφής, δηλ. για την Ελλάδα περίπου έως 40 εκ. Ευρώ).
  • Για εκμεταλλεύσεις πάνω από 30 στρέμματα θα ισχύσουν «πράσινες υποχρεώσεις». Δηλαδή θα πρέπει  να καλλιεργούν υποχρεωτικά τρία (3) διαφορετικά προϊόντα και το κάθε ένα να καλλιεργείται σε έκταση όχι μεγαλύτερη από το 70% της συνολικής έκτασης και όχι μικρότερη από το 5% αυτής. Εξαιρούνται οι χορτονομές, η αγρανάπαυση και οι ορυζώνες.
  • Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαπραγμάτευση για τα αναπτυξιακά προγράμματα του Αγροτικού τομέα το 2014-2020 (ο επόμενος Αλέξης Μπαλτατζής), που θα εμπεριέχονται στον Πυλώνα Βʼ. Τα διαθέσιμα κονδύλια θα μειωθούν σημαντικά σε επίπεδο Ε.Ε. και θα γίνουν σκληρές διαπραγματεύσεις για το πώς θα μοιραστεί η «πίτα». Όμως λόγω της οικονομικής κρίσης η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει σημαντικότατα κονδύλια και μάλιστα με περιορισμένο ύψος εθνικής συμμετοχής (μόλις 5%).
  • Θα διατηρηθεί η ίδια φιλοσοφία στα αναπτυξιακά προγράμματα του αγροτικού τομέα, παρʼ ότι εντάσσονται στο σχήμα «πράσινες δράσεις» κ.ά. που βελτιώνουν ποιοτικά  το πρόγραμμα.
  • Το Leader διατηρείται και ισχυροποιείται (επενδύσεις σε Περιφερειακό / Αγροτικό επίπεδο).
  • Προβλέπεται βελτίωση στην εφαρμογή του προγράμματος με νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη διευκόλυνση των επενδύσεων, με επιδότηση επιτοκίου για δάνεια και εγγυητικές επιστολές που απαιτούνται, κ.ά.
 
Παναγιώτης Παπαδάκος
Γεωπόνος - Γεν. Δ/ντής