Σπάρτη - Σήμερα

°C

Σπάρτη - 28/05

°C
°C

Σπάρτη - 29/05

°C
°C

Προηγούμενη σελίδα Εκτύπωση σελίδας

Ασθένειες και ιώσεις των εσπεριδοειδών - 23/04/2012

Οι ζημιές τις οποίες διάφορες ασθένειες και ιώσεις προξενούν στα εσπεριδοειδή είναι πολύ σοβαρές και καθιστούν τους καρπούς όλων των ποικιλιών ακατάλληλους για τυποποίηση ή μεταποίηση.

 

Η πρόληψη και η καταπολέμησή τους αποτελεί σοβαρό και αναγκαίο μέρος των καλλιεργητικών φροντίδων, τις οποίες κάθε καλλιεργητής πρέπει να εφαρμόζει, για να εξασφαλίσει μία καλή ποιοτικά και ποσοτικά παραγωγή.

 

Είναι ζωτικής σημασίας για το Συνεταιρισμό όλα τα μέλη να μελετήσουν τις οδηγίες αυτές πού αναφέρονται στην ορθή καταπολέμηση των ασθενειών και των ιώσεων των εσπεριδοειδων και να τις εφαρμόσουν στις καλλιέργειές τους.

 

 

Α. ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

 

1. Φαιά σήψη των καρπών (Φυτόφθορα των καρπών)

 

Παθογόνοι μύκητες Phytophthora spp

Η ασθένεια αυτή οφείλεται στους μύκητες του γένους φυτόφθορα, οι οποίοι διατηρούνται στο έδαφος και προκαλούν σάπισμα των καρπών. Η μόλυνση των καρπών γίνεται εκ των κάτω προς τα άνω, από τα σταγονίδια της βροχής πού εκτινάσσονται από το έδαφος κατά τη διάρκεια ραγδαίας βροχής ή από το χώμα με το οποίο λερώνονται οι καρποί κατά τη διάρκεια των καλλιεργητικών εργασιών (σκάλισμα, κ.α).

 

Για την αντιμετώπιση της ασθενείας συνιστάται:

  • Σε περιοχές όπου υπάρχει ασθένεια ένας προληπτικός ψεκασμός με χαλκούχο σκεύασμα ή βορδιγάλειο πολτό (1% σε θειικό χαλκό) πριν αρχίσουν οι φθινοπωρινές βροχές. Εάν ο ψεκασμός γίνει μετά τα μέσα φθινοπώρου απαγορεύεται η χρήση βορδιγαλείου πολτού πού παρασκευάζεται από τους παραγωγούς, γιατί καθυστερεί την ωρίμανση των καρπών και δεν "καθαρίζει" κατά την επεξεργασία στο συσκευαστήριο (B ποιότητας καρπών).
  • Δυνατόν να χρησιμοποιηθούν όλα τα έτοιμα χαλκούχα του εμπορίου, καθώς και οργανικά μυκητοκτόνα, οπότε έχουμε και θεραπευτική δράση (δραστική ουσία Mancoreb, Prοpinep κ.λ.π.).
  • Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σκευάσματα που περιέχουν το διασυστηματικό μυκητοκτόνο Metalaxyl-M, οπότε ψεκάζουμε μόνον το έδαφος.
  • Κατά τον ψεκασμό λούζονται καλά οι χαμηλοί κλάδοι και οπωσδήποτε το έδαφος που είναι κάτω από το δένδρο. Επανάληψη του ψεκασμού όταν ο καιρός είναι βροχερός.
  • Ενδεικτικά φυτοπροστατευτικά σκευάσματα:
    - Οξυχλωριούχος χαλκός (50%) (ενδείκνυται και για βιολογικές καλλιέργειες)
    - Υδροξείδιο του χαλκού (50%) (ενδείκνυται και για βιολογικές καλλιέργειες)
    - Βορδιγάλειος Πολτός (20%) (ενδείκνυται και για βιολογικές καλλιέργειες)
    - Metalaxyl-M (46,2 %),                                                                                                                            - Metalaxyl-M (2,5%) + Οξυχλωριούχος χαλκός (40 %)  
  • Συλλογή και καταστροφή των καρπών πού πέφτουν στο έδαφος και αποφυγή το προϊόν να μένει επί του εδάφους κατά τη συγκομιδή.

 

 

2. Σηψηρριζίες


Παθογόνοι μύκητες Phytophthora spp, Fusarium solani, Armillaria mellea, Rosellinia necatrix

Τα προσβεβλημένα δένδρα είναι εξασθενημένα, με μικρά και χλωρωτικά (κίτρινα) φύλλα και ανοιξιάτικη βλάστηση υποτονική. Στην Ελλάδα απαντάται σηψηρριζία με αιτίες τους μύκητες Phytophthora spp και Fusarium solani. Δεν απαντάται με αιτία τους μύκητες Armillaria και Rosellinia.

 

 

Σηψηρριζίες που οφείλονται στη Phytophthora (υγρή σηψηρριζία)

  • Είναι πρόβλημα όπου το έδαφος γενικά είναι ακατάλληλο, η άρδευση υπερβολική, το κλάδεμα ελλειπές και ιδιαίτερα απαντάται σε γερασμένα δένδρα ή δένδρα που υπάρχει κακή συγκόλληση εμβολίου με υποκείμενο.
  • Τα υποκείμενα Citrumelo (swingle & 1452), Poncirus trifoliata και νεραντζιά έχουν καλή αντοχή.
  • Τα Citranges (τρόγερ & καρίζο) είναι μέτριας αντοχής στους μύκητες.
  • Το υποκείμενο Volkameriana είναι ευαίσθητο στη σήψη των ριζών.

 

 

Σηψηρριζίες που οφείλονται στo μύκητα Fusarium (ξηρή σηψηρριζία)

  • Είναι πρόβλημα σημαντικό τα τελευταία χρόνια στη Χώρα.
  • Ο φλοιός των ριζών καταστρέφεται στο σημείο κάτω από το “λαιμό” των δένδρων. Στην αρχή είναι μαλακός και μετά σκληρός.
  • Τα φύλλα ξηραίνονται και πέφτουν. Πολλές φορές τα δένδρα ξηραίνονται υπό μορφή “αποπληξίας”, συνήθως το φθινόπωρο ή την άνοιξη.
  • Συνιστάται:                                                                                                                                                Ίδε “Φαιά σήψη του λαιμού και των ριζών” (ανάλυση σηψηρριζίας που οφείλεται στο γένος Phytophthora spp).

 

 

3. Φαιά σήψη του λαιμού και των ριζών (κομμίωση λαιμού)

 

Παθογόνοι μύκητες Phytophthora spp

  • Προσβάλλει το λαιμό των δένδρων (σημείο επαφής επιφανείας εδάφους με το κορμό). 
  • Η μόλυνση εννοείται από την παρουσία υψηλής υγρασίας κοντά σε ευπαθείς ιστούς του φλοιού, ύπαρξης τραυμάτων και γενικά λύση της συνέχειας αυτών.
  • Οι μύκητες διατηρούνται στο έδαφος. Όταν η ένταση προσβολής είναι μεγάλη μπορεί να ξεράνει τα δένδρα.
  • Γενικά η ασθένεια οφείλεται στους μύκητες, αλλά τα αίτια της ασθενείας είναι ευρύτερα, δηλ. εκδηλώνεται όταν υπάρχουν φυσιολογικές διαταραχές από ασφυξία των ριζών (κατάκλιση εδάφους με νερό, τραυματισμός των ριζών, ύπαρξη υψηλής υγρασίας πλησίον του φλοιού, εξασθενημένα δένδρα, κ.λ.π).
  • Η νεραντζιά δεν προσβάλλεται, για αυτό το λόγο χρησιμοποιείται σαν υποκείμενο των εσπεριδοειδών. Πρακτικά άνοσο είναι το ιδιαίτερα ελπιδοφόρο υποκείμενο Citrumelo.

 

Συνιστάται:

  • Εμβολιασμός τουλάχιστον 50 εκ. από το έδαφος πάνω σε ανεκτικά υποκείμενα, όπως περιγράφονται στις σηψηρριζίες και κυρίως σε Citrumelo και σε Poncirus trifoliata.
  • Να μην έρχεται σε επαφή το νερό άρδευσης με τον κορμό. Γιʼ αυτό κατασκευάζεται γύρω από τον κορμό ανάχωμα σε σχήμα δακτυλίου.
  • Καθάρισμα της περιοχής του λαιμού που έχει προσβληθεί μέχρι σημείου να μην υπάρχει καστανόφαιη απόχρωση στον ηθμό (μαλακό μέρος πέριξ του ξύλου) και ύστερα επάλειψη αυτού με βορδιγάλειο πολτό (γαλαζόπετρα εξουδετερωμένη με ασβέστη), περιεκτικότητας 10% σε θειικό χαλκό.
  • Κατά το τελευταίο πότισμα (Φθινόπωρο) προσθέτουμε θειικό χαλκό (γαλαζόπετρα) στο νερό άρδευσης, ώστε να “αδρανοποιηθεί” ο μύκητας.
  • Ψεκασμός με Metalaxyl-M (χορήγηση με υδρολίπανση ή ψεκασμό της περιοχής κάτω από το φύλλωμα του δένδρου.
  • Επίσης δύναται να χρησιμοποιηθεί κατά τις βλαστικές περιόδους (άνοιξη, φθινόπωρο) και το ιδιαίτερα αποτελεσματικό διασυστηματικό μυκητοκτόνο Fosetyl - Al, οπότε συνιστάται καλό λούσιμο σε ολόκληρο το φύλλωμα του δένδρου.
  • Ενδεικτικά φυτοπροστατευτικά σκευάσματα
    - Metalaxyl-M (2,5%) + Οξυχλωριούχος χαλκός (40%)
    - Fosetyl-Al (80%) (alliet)

 

 

4. Γαλάζια και πράσινη μούχλα (Πενικίλλια) 


Παθογόνοι μύκητες του γένους Penicillium (Penicillium italicum/ γαλάζια μούχλα και Penicillium digitatum/πράσινη-λαδί μούχλα)

 

  • Αφορούν κυρίως τους κομμένους καρπούς (μετασυλλεκτική ασθένεια) και λιγότερο αυτούς που είναι πάνω στο δέντρο.
  • Οι μύκητες του γένους Penicillium υπάρχουν στο έδαφος και τον αέρα και μπαίνουν στους καρπούς από τις πληγές της φλούδας.
  • Προσεκτική μεταχείριση των καρπών κατά τη συλλογή και τη συσκευασία μειώνει στο ελάχιστο τις πιθανότητες να σαπίσουν οι καρποί μέχρι να φθάσουν στην κατανάλωση.

 

Για την αντιμετώπιση των Πενικιλλίων  στο συσκευαστήριο  χρησιμοποιούνται τα εξής εγκεκριμένα μυκητοκτόνα:

  • το ορθοφαινυλφαινικό νάτριο (SOPP)
  • η ομάδα των βενζιμιδαζολικών (θείαπενταζόλη/ΤΒΖ, καρπενταζίμ, thiophanate methyl, κ.α)
  • η ομάδα των ιμιδαζολικών (imazalil, prochloraz, κ.α.) και
  • η ομάδα των γουανιδινών (quazatin)
    Το τελευταίο χρησιμοποιείται σε ανθεκτικά στελέχη των μυκήτων, που έχουν προέλθει από τη χρήση των υπολοίπων φυτοφαρμάκων και μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διαβροχή των καρπών (drenching) ή το μπάνιο.

 


5. Βακτηρίωση

 

Παθογόνο βακτήριο Pseudomonas syringae

  • Το βακτήριο ζει επιφυτικά πάνω στα φύλλα των δένδρων και προκαλεί μόλυνση όταν επικρατήσουν κατάλληλες συνθήκες. Ευνοείται από τον βροχερό καιρό και τις σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες.
  • Η είσοδος του βακτηρίου γίνεται από τις πληγές που προκαλούνται από τον αέρα, το χαλάζι ή τον παγετό.
  • Προσβάλλει τους τρυφερούς βλαστούς, τα φύλλα, καθώς και τους καρπούς. Ιδιαίτερα την λεμονιά και κατά το θέρος την πορτοκαλιά ποικιλίας Valencia.

 

Για την αντιμετώπιση της ασθένειας συνιστάται:

  • Αφαίρεση και κάψιμο των προσβεβλημένων κλαδίσκων.
  • Δύο προληπτικοί ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα. Ο πρώτος το φθινόπωρο πριν αρχίσουν οι βροχές και ο δεύτερος τέλος του χειμώνα η αρχές της άνοιξης.
  • Ψεκασμός με χαλκούχο σκεύασμα αμέσως μετά την πτώση παγετού η χαλάζης.

 

Ενδεικτικά Φυτοπροστατευτικά σκευάσματα

  • Οξυχλωριούχος χαλκός (50%)
  • Υδροξείδιο χαλκού (50%)
  • Βορδιγάλειος πολτός (20%)

 


6. Λειχήνες  

  • Είναι συμβίωση μυκήτων με φύκη και η παρουσία τους σε κτήματα είναι ένδειξη καλλιεργητικής αμέλειας.
  • Εμποδίζουν την αναπνοή και διαπνοή των δένδρων και  φιλοξενούν τετρανύχους και έντομα.
  • Συνιστάται ψεκασμός του κορμού και των βραχιόνων όταν είναι στεγνοί, με οξυχλωριούχο χαλκό ή με βορδιγάλειο πολτό 3-5%.

 

 

Β. ΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

 

Η σπουδαιότερη είναι η Τριστέτσα (Tristeza). Αλλες σπουδαίες ιώσεις των εσπεριδοειδών πού έχουν παρατηρηθεί στην Ελλάδα είναι η εξωκόρτη, το πέτρωμα ή λιθίαση των καρπών, κοίλη ψώρωση, ψώρωση Α και δακτυλιωτή κηλίδωση.

 

1. Τριστέτσα

Είναι πολύ σοβαρή και καταστρεπτική ίωση όλων των ειδών και των ποικιλιών των εσπεριδοειδών που έχουν υποκείμενο τη νεραντζιά (πλην της λεμονιάς). Μεταφράζεται ως “θλίψη”.

 

 

Λόγω της σημασίας της θα κάνουμε ιδιαίτερη ανάλυση.

 

Παθογόνο αίτιο:

Οφείλεται σε ραβδοειδή – τριχοειδή ιό με πολλές φυλές.

 

Διάδοση:

  • Σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο (Βραζιλία, Αργεντινή, ΗΠΑ, Ισπανία, Ισραήλ, κ.α.). 
  • Μόνο στη Βραζιλία και Αργεντινή έχουν καταστραφεί 25.000.000 δένδρα.
  • Δυστυχώς τελευταία απαντάται και στην Ελλάδα (Αργολίδα, Δήμος Ευρώτα Λακωνίας, Κρήτη, κ.α.).

 

Συμπτώματα: 

  • Ο σχηματισμός στο ξύλο ευαίσθητων ποικιλιών λεπτότατης βοθρίωσης και αντίστοιχα στο φλοιό ακιδόμορφων προεξοχών (stem pitting).
  • O μύκητας φράσσει τα αγγεία του ξύλου στο σημείο ένωσης υποκειμένου  – εμβολίου. Όταν το υποκείμενο είναι νεραντζιά η προσβολή είναι σίγουρη και η ξήρανση βέβαιη.
  • Τα δένδρα που έχουν προσβληθεί παράγουν καρπούς που παρουσιάζουν πρωϊμότητα και είναι μειωμένου μεγέθους. Στα φύλλα των δένδρων τυπικά συμπτώματα δεν υπάρχουν (μόνον στην λιμέτια).
  • Η γενική όψη του προσβεβλημένου δένδρου είναι εξασθένηση από ξηράνσεις κλάδων και αποφύλλωση. Όσα φύλλα παραμένου παίρνουν μπρούτζινο χρώμα. 

 

Μετάδοση:  

  • Μεταδίδεται με τις αφίδες (μελίγκρες). Ιδιαίτερα του γένους toxoptera (μαύρη μελίγκρα).
  • Μεταδίδεται επίσης με τον εμβολιασμό (μολυσμένα εμβόλια, μολυσμένα εργαλεία  εμβολιασμού).

 

Αντιμετώπιση:    

Θεραπεία δεν υπάρχει.

 

Συνιστάται:

  • Χρησιμοποίηση σε όλα τα εσπεριδοειδή υποκειμένων ανθεκτικών στην ίωση (Citrumelo swingle & 1452, Poncirus trifoliata, Citrange / τρόγερ, καρίζο, Volkameriana, κ.ά.).
  • Μη χρησιμοποίηση ως υποκειμένου της νεραντζιάς (πλην του συνδυασμού νεραντζιά – λεμονιά).
  • Χρησιμοποίηση κατά τον εμβολιασμό υλικού απηλλαγμένου από την ίωση (υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό).
  • Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην απολύμανση των εργαλείων εμβολιασμού.
  • Στην περίπτωση υποψίας μόλυνσης άμεση ειδοποίηση της Δ/νσης Γεωργίας της Περιφερειακής Ενότητας για διερεύνηση του προβλήματος και λήψη άμεσων μέτρων.
  • Εκκρίζωση και άμεση καύση των προσβεβλημένων δένδρων.
  • Καταπολέμηση των φορέων μετάδοσης (αφίδων).

 

2. Εξώκορτη


3. Κοίλη Ψώρωση


4. Ψώρωση Α΄


5. Πέτρωμα (λιθίαση καρπών)


6. Δακτυλιωτή κηλίδωση (Ring spot)